Mèt sou Aksan ak Pwonon yo!
Nan leson sa a, ou pral aprann kijan pou itilize aksan yo kòrèkteman pou evite konfizyon nan mo yo, epi ou pral dekouvri tout pwonon pèsonèl ki genyen nan lang Kreyòl Ayisyen an.
1. Sèvi ak Aksan yo nan Lekriti Kreyòl
Nan lang kreyòl la, gen yon sèl tip aksan prensipal nou itilize: Aksan Grave ( ` ).
Nou itilize aksan grave sou vwayèl sa yo pou chanje son yo:
- è – (tankou nan pè, lèt, fèt)
- ò – (tankou nan pòt, fò, mò)
Règ Enpòtan sou Aksan Grave an:
Aksan grave an sèvi tou pou separe yon vwayèl ak yon « n » pou li pa vin fè yon son naza.
- Egzanp: pàn (pane) diferan de pan (zoozwolo/pan).
- Egzanp: mèn (mener) diferan de men (men moun).
2. Pwonon Pèsonèl yo (Fòm Long ak fòm kout)
Pwonon pèsonèl yo trè senp nan lang kreyòl la. Gen fòm long (yo itilize nan kòmansman fraz oswa pou mete anfaz) ak fòm kout (yo itilize nan konvèsasyon rapid):
| Pwonon | Fòm Long | Fòm Kout | Egzanp |
|---|---|---|---|
| 1è Moun Sengilye | Mwen | M’ / M | Mwen rele Jan / M’ap ale |
| 2n Moun Sengilye | Ou | W’ / W | Ou gen rezon / W’ap travay |
| 3èm Moun Sengilye | Li | L’ / L | Li kontan / L’ap koute |
| 1è Moun Pliryèl | Nou | N’ / N | Nou an fòm / N’ap pale |
| 2n Moun Pliryèl | Nou | N’ / N | Nou tout la / N’ap koute |
| 3èm Moun Pliryèl | Yo | Y’ / Y | Yo rive / Y’ap danse |
3. Konsèy pou Pratik
- Mwen vin M’ sèlman devlan yon vèb ki kòmanse ak yon vwayèl oswa moso pou enfinitif (egzanp: M’ap fini).
- Li vin L’ nan menm kondisyon an (egzanp: L’ale lakay li).